Yastığınızın ya da pijamanızın sizi daha rahat bir uykuya hazırladığını düşünün. Bursa’da geliştirilen ‘Uyutan İplik’ projesinde, doğal etken maddelerin mikrokapsüllerle ipliğe aktarılması hedefleniyor. Proje başarılı olursa teknoloji birçok tekstil ürününde kullanılabilecek.
KRONİK STRES VE UYKU BOZUKLUĞU ‘UYUTAN İPLİK’ İLE TEDAVİ EDİLECEK
BURSA Teknik Üniversitesi (BTÜ) akademisyenleri, uyku bozukluğu ve stresle mücadeleye yönelik, doğal bileşenlerle desteklenen ‘Uyutan İplik’ (Sleeping Yarn) geliştiriyor. TÜBİTAK tarafından desteklenen proje kapsamında üretilecek özel iplik; yastık kılıfı, çarşaf, pijama gibi farklı tekstil ürünlerinin yapımında kullanılabilecek. Koku yoluyla ve cilt üzerinden yavaş yavaş etki gösterecek şekilde tasarlanacak ipliğin, aynı zamanda yumak olarak üretilmiş hali de satın alınıp, örgü örerken de insanlar kronik uykusuzlarını tedavi edebilecek.
YASTIK, PİJAMA VE ÇARŞAFTA KULLANILACAK
BTÜ akademisyenleri, uyku bozukluğu ve stresle mücadeleye yönelik, doğal bileşenlerle desteklenen ‘Uyutan İplik’ geliştiriyor. BTÜ, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Üsküdar Üniversitesi ve bir sanayi kuruluşu iş birliğiyle yürütülen proje, TÜBİTAK TEYDEB 1505 -Üniversite-Sanayi İş Birliği Destek Programı kapsamında destekleniyor. 2 yıl sürecek olan proje kapsamında üretilecek özel iplik; yastık kılıfı, çarşaf, pijama gibi farklı tekstil ürünlerinin yapımında kullanılabilecek. Koku yoluyla ve cilt üzerinden yavaş yavaş etki gösterecek şekilde tasarlanacak ipliğin, uykuya yardımcı etki sağlaması amaçlanıyor. Aynı zamanda yumak olarak üretilmiş hali de satın alınıp, örgü örerken de insanlar kronik uykusuzlarını tedavi edebilecek.
‘SANAYİ KURULUŞUYLA ORTAKLIK KURULDU’
Uyutan ipliğin doktora tezi kapsamında geliştirilen bir proje olduğunu dile getiren BTÜ Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Polimer Malzeme Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kenan Yıldırım, “Doktora tezi konusu belirlemeye çalışılırken, beyin fırtınası esnasında böyle bir fikir ortaya çıktı. Aslında uyutan iplik konsepti, yeni bir konsept dünyada. Dünyadaki pioneer projelerden biri. Fikir ortaya çıktıktan sonra Orhangazi’deki bir sanayi kuruluşuyla paylaşıldı. Sanayi kuruluşunun da hoşuna gitti. Bu şekilde bir ortaklık kuruldu. Bu projenin en önemli kademesi olan etken maddenin tespiti için Üsküdar Üniversitesi ile de iş birliğine gidildi. Sağlık açısından faydalı olup olmayacağına yönelik de Bursa’da bulunan Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ndeki Demet Yıldız Hoca ile temas kuruldu. Oradan da ekip kuruldu. Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden 4 kişi, 4 kişi bizim üniversitemizden, 1 kişi de Üsküdar Üniversitesi’nden oluşacak şekilde bir proje ekibi kurguladık” dedi.
‘BU PROJE SONUCUNDA ÇIKAN ÜRÜN TİCARİLEŞTİRİLECEK’
Uyutan iplik projesinin 4 farklı kurumun yürüttüğü çok bileşenli bir proje olduğunu söyleyen Prof. Dr. Yıldırım, “Projenin yürütücülüğünü Bursa Teknik Üniversitesi gerçekleştirmektedir. Sağlık ile ilgili kısmını Sağlık Bilimleri Üniversitesi Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi yürütecek, etken madde tespitini Üsküdar Üniversitesi’ndeki ekip yürütecek ve ipliğe uygulaması da bir sanayi kuruluşunda yapılacak. Bu proje 1505 TÜBİTAK projesi olarak yürütülmektedir. 1505’in ana konsepti şudur; bir firma için proje geliştirilmesi gerekiyor. Bu nedenle de firma ortaklığı olması halinde bu proje yürümekte. Bu proje sonucunda çıkan ürün de firma ticarileştirecektir” diye konuştu.
‘ÖRGÜ ÖRERKEN UYKUYA DALIŞI HIZLANDIRACAK’
Uyutan ipliğin, el örgü ipliklerine etken maddenin uygulanmasıyla oluşacağını belirten Prof. Dr. Kenan Yıldırım, “Etken madde mikrokapsül şeklinde ipliğe aktarılacak ve parafin eşliğinde ipliğe aktarıldıktan sonra bu iplik çok farklı amaçla kullanılabilecek hale gelebilecek. Kişi bu yumaklarla herhangi bir örme işlemi esnasında bu mikrokapsüllerin çatlaması yoluyla hem deriden hem de koku yoluyla beyindeki GABA bölgesini uyaracak ve GABA bölgesi insanın uykuya dalışını hızlandıracak veya uyku kalitesini artıracak veya stres topları şeklinde üretilecek veya çocuklar için oyun topları şeklinde üretilecek. İlk aşamada bu konseptte ilerleyecek. Ancak bu projenin başarılı olması halinde artık bu konsept farklı ürünlerde uygulanabilecek hale gelecektir. Pijamalara uygulanabilir, nevresimlere uygulanabilir, yorgan, yastık kılıflarına uygulanabilir, çok farklı yerlerde uygulanabilecek hale gelecektir. Şu aşamada etken madde kısmını tamamladık, in silico çalışmasını bitirdik ve başarılı bir şekilde 5 farklı etken maddemizi belirledik. Daha sonra da bu etken maddeleri mikrokapsülasyon işlemlerine tabi tutacağız. Mikrokapsül işlemleri de Bursa Teknik Üniversitesi’nin Gıda Bölüm laboratuvarında yapılacak. Üniversitemizin iki farklı bölümünden hocalarımız var. Yürütücü olarak polimer malzeme mühendisliği bölümü, araştırma ekibinde yer alan gıda mühendisliği bölümünden Rasim Hocayla birlikte bu projeyi yürüteceğiz” ifadelerini kullandı.
‘ETKEN MADDEYİ BELİRLEMİŞ DURUMDAYIZ’
Projenin 4 basamaktan oluştuğunu dile getiren Prof. Dr. Yıldırım, şöyle konuştu:
“Bunlardan birincisi basamak in silico çalışmalarıyla bilgisayar destekli ortamda etken maddenin tespiti. İkinci basamakta bu etken maddelerin mikrokapsülasyon işlemleri. Üçüncü basamak, mikrokapsülasyon sonrasında, mikrokapsüllenmiş etken maddelerin ipliğe aktarılması. Son basamak da klinik deneylerle hasta üzerindeki etkilerinin tespit edilmesi. Şu anda in silico çalışması bitmiş durumda. Etken maddeyi belirlemiş durumdayız. Mikrokapsülasyon aşamasına geçtik. Kısmetse 6 aylık süreçte mikrokapsülasyon ve ipliğe aktarma süreci de tamamlanacak ve sonraki 6 aylık süreçte klinik deneyler bitikten sonra projenin başarı durumu açığa çıkacak.”
‘ÇEKİRDEK KABUK MODELİNİ UYGULAYACAĞIZ’
Projede hem etken maddenin salım uygulamalarında hem de mikrokapsülasyon aşamasında görev yapacağını söyleyen BTÜ Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Polimer Malzeme Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Fatma Nur Parın, “Burada in silico çalışmaları sayesinde gelen ve beynin GABA bölgesini etkileyen 5 tane etken maddesini belirleyerek bunların farklı kombinasyonlarıyla birlikte biz doğal polimerleri de kullanarak mikroenkapsülasyon yapacağız. Kompleks konservasyon enkapsülasyon yaparken burada çekirdek kabuk modelini oluşturacağız. Uçucu yağların içince bulunan bu in silico çalışmalar sonucunda elde edilen etken maddelerin farklı kombinasyonlarını beynin GABA bölgesine en etkili bir şekilde uyku ve rahatlık sağlayacak şekilde ipliklere enkasülasyon yapılmadan önceki kombinasyonu biz kendimiz belirlemiş olacağız” dedi.
‘UYKU BOZUKLUĞU VE KRONİK STRESE ÇÖZÜM BULMAK İÇİN YOLA ÇIKTIK’
Projenin mimarı olan ve doktora tezini laboratuvarda hayata geçirmeye çalışan BTÜ Polimer Malzeme Mühendisliği Bölümü doktora öğrencisi Münteha Girgin ise “Uyutan iplik projesinin asıl başlangıç sebebi dünya nüfusunda git gide artan uyku bozukluğu ve kronik stresin de artışıyla artık bu durum küresel sağlık sorunu haline gelmiş durumda. Bu nedenle bu soruna bu projeyle çözüm sunmaya çalıştık. İlk aşaması olan in silico çalışmaları yüksek lisans tezimde de kullandığım bilgisayar destekli hesaplı simülasyon çalışmalarıyla projeyi başlattık. Aslında kronik stres ve uyku bozukluğunun hedef haline gelen bölgelere en etkili kararlı stabil olacak etken maddeleri tercih etmek için bir programımız var. Bu program üzerinden etken maddeleri tespit ediyoruz. Normal şartlarda bu program bize hem madde hem de zamansal olarak tasarruf, aynı zamanda deneysel aşamalarda rasyonel bir veri sağlayarak aşarımızı arttırmış olacak” diye konuştu.
‘HEM HOBİLERİNİ GERÇEKLEŞTİRECEKLER HEM TEDAVİ OLACAKLAR’
İn silico çalışmalarının sonuna geldiklerini dile getiren Girgin, “Burada 5 etken madde elde ettik. Genellikle farklı uçucu yağların içinde bulunan bu etken maddelerle kendi formülasyonumuzu oluşturarak da uyku bozukluğu ve kronik stres üzerinde etkili olabilecek güzel bir formülasyon geliştirip bunu ipliğe aktarmayı düşünüyoruz. Geleneksel olan hap formundaki ilaçların insanları psikolojik olarak artık olumsuz etkiler yapması, aynı zamanda uzun bir metabolik sorunlar yapması, belli bir toksisite sorunları meydana getirmesi, insanların da daha farklı arayışlar içinde olduğunu gördüğümüz için biz bunu daha eğlenceli, sürdürülebilir, kullanıcı dostu ve çevre dostu olabilecek şekilde bir uyutan iplik projesi haline getirdik. Böylelikle insanlar aynı zamanda hobilerini gerçekleştirirken bir taraftan da tedavi olmuş olacaklar” ifadelerini kullandı.
