EDİRNE’de çevreciler, şehirdeki bir kum-çakıl ocağı ve eleme tesisinin Meriç Nehri’ndeki yıllık faaliyet kapasitesini artırmasına karşı itiraz dilekçesi sundu.
Meriç Nehri kıyısında faaliyet gösteren bir kum-çakıl ocağı ve eleme şirketinin 2022 yılında kum çakıl çıkarma, eleme işlemlerinde kapasite artışı ile 4 beton santrali başvuruları, sivil toplum kuruluşları, meslek odaları ve çevre gönüllülerinin itirazları sonucunda iptal edilmişti. Üzerinden geçen 4 yılın ardından aynı şirket, bu sefer işlem kapasitesini 10 bin tondan yıllık 396 bin tona çıkarmak için 13 Ekim’de başvuruda bulundu. Şirketin bu kapasite artışı talebine Edirne Çevre Gönüllüleri Derneği karşı çıktı. Dernek üyeleri ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarından temsilciler, Edirne Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne giderek projeye itiraz dilekçelerini sundu ve basın toplantısı gerçekleştirdi.
‘NEHRİMİZ YİNE TEHDİT ALTINDA’
Dernek başkanı Ayten Eren, bu kapasite artışının Meriç Nehri’nin geleceği açısından önemli çevresel tehditler barındırdığını belirterek, “2022 yılında aynı firmanın kum çakıl çıkarma ve eleme işlemleriyle ilgili kapasite artışı ile 4 beton santrali başvuruları Edirne’deki sivil toplum örgütleri, meslek odaları ve çevre dostu bireylerin hukuki mücadelesiyle iptal edilmişti. Şu anda Meriç Nehri’miz yine benzer sebeplerle tehdit altında ve o günden beri şirket yine devasa bir kapasite artışı talebiyle nehrimizin kıyısında bulunmaktadır. Eğer proje kabul edilirse, ardından beton santrali projelerinin de gündeme gelebileceğini düşünüyoruz. Ayrıca nehir kenarında kurulacak beton santralleri başka tahribatlara da yol açabilir” dedi.
‘TAŞKIN RİSKİNİN ORTADAN KALDIRILMASI İÇİN DEĞERLENDİRME YAPILMALI’
Şirketin kum adacıklarının kaldırılmasıyla taşkın riskinin azalacağını ve kıyı erozyonunu önleyeceği yönündeki iddialarına da değinen Eren, “Ancak ticari amaçla yapılan kum-çakıl madenciliği ile kamu yararına yürütülen taşkın önleme çalışmaları aynı şekilde değerlendirilemez. Nehir yatağından yoğun malzeme çıkarılması; taban derinleşmesine neden olabilir ki bu durum mevcut iki köprü ile Arşimet Hidroelektrik Santrali’nin güvenliğini tehlikeye sokabilir. Proje tanıtım dosyasında belirtilen 32 metre talveg kotunun korunması tek başına nehrin uzun dönemli dengesinin garanti altına alındığı anlamına gelmez. Bu nedenle taşkın riskinin gerçekten azalacağına dair bağımsız hidrolik ve jeomorfolojik değerlendirmeler yapılmalıdır” diye konuştu.
‘ÇEVRESEL ETKİLERİN KAPSAMLI OLARAK DEĞERLENDİRİLMESİ GEREKİR’
Eren ayrıca yoğun malzeme çıkarımının çevresel etkilerinin kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, “Ticari kum-çakıl çıkarma faaliyetinin ‘taşkın önleme’ gerekçe gösterilerek sunulması çevresel etkilerin göz ardı edilmesini haklı çıkaramaz. Yoğun malzeme çıkartmanın nehir yatağına, sediment dengesine, kıyılara, yer altı sularına ve canlı yaşamına etkileri bağımsız bilimsel çalışmalarla incelenmelidir. Nitekim Trakya Üniversitesi’nin (TÜ) bilim insanlarının Meriç Nehri’ndeki çalışmaları daha önceki şirket projesinin iptali için dayanaklardan biri olmuştu. Nakliye, kum-çakıl çıkarma gibi faaliyetlerin yaratacağı toz, gürültü, trafik ve kirlilik yükü de göz önünde bulundurulmalıdır” dedi.
‘PROJE KABUL EDİLEMEZ’
Meriç Nehri’nin ortak yaşam kaynağı olduğunu vurgulayan Ayten Eren şunları söyledi: “Meriç Nehri; su kaynakları, tarım alanları, kıyı ekosistemi ve biyolojik çeşitliliğiyle ortak yaşam kaynağımızdır. Doğal sit statüsündeki bu alanın korunması kısa vadeli ticari menfaatlere feda edilemez. Anayasa’nın 56’ncı maddesi gereğince çevrenin korunması devletin ve vatandaşların sorumluluğudur. Yetkili kurumları önceki yargı kararlarını ve bilimsel raporları dikkate almaya davet ediyoruz; kapasite artışı talebini reddetmeli ve bu projeye izin vermemelidirler. Şirketin önceki projesine ilişkin ‘ÇED Gerekli Değildir’ kararı derneğimizin dahil olduğu dava sonucunda 2022 yılında iptal edilmişti. Mahkemenin ortaya koyduğu bilimsel eksiklikler ve Trakya Üniversitesi akademik raporundaki ekolojik risklerin devam ettiğine göre böyle bir projenin onaylanması mümkün değildir” ifadelerini kullandı.
Ayten Eren ayrıca “Yetkili kurumları doğal varlıklarımızı koruma konusundaki anayasal sorumluluklarını yerine getirmeye çağırıyoruz; kapasite artışına karşı ret kararı almalı ve Meriç Nehri’nin tekrar ‘Nitelikli Korunan Doğal Sit Alanı’ statüsüne geri dönmesini sağlamalıdırlar. Doğal varlıkların korunması bir tercih değil; devletin anayasal yükümlülüğüdür” dedi.